İnne ve kardeşleri (إِنَّ وَأَخَوَاتُهَا) isim cümlesinin başına gelen altı edattır. Etkileri şudur: mübteda mansub olur ve ismü inne adını alır; haber merfu kalır ve haberü inne adını alır.
الْمُدَرِّسُ جَدِيدٌel-müderrisü cedîdunÖğretmen yenidir. (mübteda – haber, ikisi de merfu)
إِنَّ الْمُدَرِّسَ جَدِيدٌinne'l-müderrise cedîdunŞüphesiz öğretmen yenidir. (ismü inne mansub, haber merfu)
Altı edat
| Edat | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| إِنَّinne | şüphesiz, gerçekten (pekiştirme) | إِنَّ الدَّرْسَ سَهْلٌinne'd-derse sehlun — Ders kolaydır. |
| أَنَّenne | -diğini, ki (cümle ortasında) | أَظُنُّ أَنَّهُ مَرِيضٌezunnü ennehu marîdun — Onun hasta olduğunu sanıyorum. |
| لَكِنَّlâkinne | ama, fakat | الْمَدِينَةُ كَبِيرَةٌ لَكِنَّ الْقَرْيَةَ صَغِيرَةٌel-medînetü kebîretun lâkinne'l-karyete sagîretun — Şehir büyüktür, ama köy küçüktür. |
| كَأَنَّkeenne | sanki | كَأَنَّ الْوَلَدَ أَسَدٌkeenne'l-veled esedun — Çocuk sanki bir aslan. |
| لَيْتَleyte | keşke (dilek) | لَيْتَ الْيَوْمَ إِجَازَةٌleyte'l-yevme icâzetun — Keşke bugün tatil olsa. |
| لَعَلَّlealle | belki, umarım (ümit) | لَعَلَّ الْمُدَرِّسَ فِي الْمَكْتَبِlealle'l-müderrise fi'l-mektebi — Belki öğretmen ofistedir. |
Dikkat: لَكِنَّ (şeddeli, isim cümlesine girer ve ismi nasb eder) ile لَكِنْ (şeddesiz, bağlaç gibi davranır ve etkisi yoktur) farklı kelimelerdir.
Zamirlerle kullanım
Bu edatlara bitişik zamir eklenince zamir ismü inne görevinde olur. أَنَا ve نَحْنُ iki biçim alır:
| Zamir | İnne ile |
|---|---|
| ben | إِنِّي / إِنَّنِي |
| biz | إِنَّا / إِنَّنَا |
| sen (erkek / kadın) | إِنَّكَ / إِنَّكِ |
| o (erkek / kadın) | إِنَّهُ / إِنَّهَا |
| onlar | إِنَّهُمْ |
Bitişik zamirlerin tamamı için zamirler.
Haberin öne geçmesi
Haber bir harf-i cerli ifade (شِبْهُ جُمْلَة) ise ve isim belirsizse, haber öne geçmek zorundadır:
إِنَّ فِي الْبَيْتِ رَجُلًاinne fi'l-beyti raculenEvde bir adam var. (ismü inne sonda ve mansub)
إِنَّ لِي كِتَابًاinne lî kitâbenBenim bir kitabım var.
Hemzenin harekesi
- Cümle başında ve قَالَ gibi söz bildiren fiilden sonra kesreli yazılır: إِنَّ.
- Bir fiilin ya da edatın tamlayıcısı olarak cümle ortasında gelirse fethalı olur: أَنَّ.
عَلِمْتُ أَنَّ الْمُدَرِّسَ جَدِيدٌalimtü enne'l-müderrise cedîdunÖğretmenin yeni olduğunu öğrendim.
İsim cümlesinin yapısı için mübteda ve haber; ismin mansub, haberin merfu olması için i'rab. Haberi nasb eden benzer yapı için kâne ve kardeşleri.