İsim cümlesi (الْجُمْلَةُ الِاسْمِيَّةُ) bir isimle başlar. İki ana parçası vardır: hakkında konuşulan mübteda (مُبْتَدَأ, özne) ve onun hakkında verilen bilgi haber (خَبَر, yüklem). İkisi de merfudur (sonu damme ya da tenvin damme alır).
الطَّالِبُ مُجْتَهِدٌet-tâlibü muctehidunÖğrenci çalışkandır.
الْمَدْرَسَةُ كَبِيرَةٌel-medresetü kebîretunOkul büyüktür.
Türkçedeki "-dır/-dir" karşılığı için ayrı bir kelime yoktur; iki isim yan yana gelir.
Kurallar
- Mübteda genellikle belirlidir (ال'li, özel isim, zamir veya tamlama): الْكِتَابُ، مُحَمَّدٌ، هُوَ.
- Haber genellikle belirsizdir: جَدِيدٌ، كَبِيرَةٌ.
- Uyum: haber, mübtedaya cinsiyet ve sayıda uyar.
الْكِتَابُ جَدِيدٌel-kitâbü cedîdunKitap yenidir. (müzekker)
السَّيَّارَةُ جَدِيدَةٌes-seyyâretü cedîdetunAraba yenidir. (müennes)
الطَّالِبَانِ مُجْتَهِدَانِet-tâlibâni muctehidâniİki öğrenci çalışkandır. (ikil)
Cümle mi, tamlama mı?
- الطَّالِبُ مُجْتَهِدٌ — cümle: "Öğrenci çalışkandır."
- الطَّالِبُ الْمُجْتَهِدُ — sıfat tamlaması: "çalışkan öğrenci" (cümle değil, tamamlanmamış anlam).
Haber çeşitleri
- Tek kelime: الْبَيْتُ كَبِيرٌ (ev büyüktür)
- Harf-i cerli ifade (شِبْهُ جُمْلَة): الْكِتَابُ عَلَى الْمَكْتَبِ (kitap masanın üzerinde) — bkz. harf-i cerler
- Fiil cümlesi: مُحَمَّدٌ يَكْتُبُ الدَّرْسَ (Muhammed dersi yazıyor)
Cinsiyet uyumu için müzekker ve müennes konusuna bakın.