Nahivالنحو

Sayılar ve Temyiz (Sayılan İsim)

1'den 1000'e kadar sayıların sayılan ismle cinsiyet uyumu ve sayılan ismin hâli.

Yaklaşık 3 dakikalık okuma

Arapçada sayı kuralları sayının büyüklüğüne göre değişir. Sayılan isme temyiz ya da madud (الْمَعْدُود) denir. İki konuya dikkat edilir: sayının cinsiyeti ve sayılan ismin hâli (tekil/çoğul, mecrur/mansub).

1–10 sayıları

SayıMüzekker madud içinMüennes madud için
1وَاحِدٌوَاحِدَةٌ
2اثْنَانِاثْنَتَانِ
3ثَلَاثَةٌثَلَاثٌ
4أَرْبَعَةٌأَرْبَعٌ
5خَمْسَةٌخَمْسٌ
6سِتَّةٌسِتٌّ
7سَبْعَةٌسَبْعٌ
8ثَمَانِيَةٌثَمَانٍ
9تِسْعَةٌتِسْعٌ
10عَشَرَةٌعَشْرٌ

1 ve 2: sayı sıfat gibidir

Sayılan isim önce gelir, sayı ona sıfat gibi uyar:

طَالِبٌ وَاحِدٌtâlibun vâhidunbir öğrenci
طَالِبَانِ اثْنَانِtâlibâni isnâniiki öğrenci

3–10: sayı ters cinsiyette, sayılan çoğul ve mecrur

Sayı ile sayılan izafet yapar: sayı mudaf, sayılan mudafun ileyh (yani mecrur) olur. Sayı, sayılan ismin tersi cinsiyette görünür. Bu kurala "ters cinsiyet kuralı" denir.

ثَلَاثَةُ كُتُبٍselâsetü kütübinüç kitap (kitap müzekker → sayı ة'lı)
ثَلَاثُ طَالِبَاتٍselâsü tâlibâtinüç kız öğrenci (öğrenci müennes → sayı ة'sız)
عَشَرَةُ رِجَالٍaşeratü ricâlinon adam

11–19: sayılan tekil ve mansub

Sayı iki parçadan oluşur ve (12 hariç) sabit fetha ile okunur. 12'nin ilk parçası ikil gibi çekilir (اثْنَا عَشَرَ / اثْنَيْ عَشَرَ). 11 ve 12'de iki parça da sayılana uyar; 13–19'da birinci parça ters, ikinci parça aynı cinsiyette olur. Sayılan tekil, belirsiz ve mansub gelir.

أَحَدَ عَشَرَ كِتَابًاehade aşere kitâbenon bir kitap
إِحْدَى عَشْرَةَ طَالِبَةًihdâ aşrete tâlibetenon bir kız öğrenci
ثَلَاثَةَ عَشَرَ كِتَابًاselâsete aşere kitâbenon üç kitap
ثَلَاثَ عَشْرَةَ طَالِبَةًselâse aşrete tâlibetenon üç kız öğrenci

20–99: sayılan tekil ve mansub

Onlar (عِشْرُونَ 20, ثَلَاثُونَ 30 …) cinsiyete göre değişmez. Birler basamağı varsa önce birler gelir ve ters cinsiyet kuralına uyar; وَ ile bağlanır.

عِشْرُونَ طَالِبًاışrûne tâlibenyirmi öğrenci
خَمْسَةٌ وَعِشْرُونَ كِتَابًاhamsetün ve ışrûne kitâbenyirmi beş kitap
خَمْسٌ وَعِشْرُونَ طَالِبَةًhamsün ve ışrûne tâlibetenyirmi beş kız öğrenci

100 ve 1000

Cinsiyet değiştirmezler. Sayılan tekil, belirsiz ve mecrur olur (izafet):

مِائَةُ رَجُلٍmietü raculinyüz adam
أَلْفُ كِتَابٍelfü kitâbinbin kitap
Hatırlama formülü:
  • 3–10: sayılan çoğul + mecrur
  • 11–99: sayılan Müfret + Nekira + Mansub
  • 100, 1000, …: sayılan müfret + nekira + mecrur

Kaç? — كَمْ

Miktar sorarken كَمْ + tekil, mansub isim kullanılır:

كَمْ طَالِبًا فِي الْفَصْلِ؟kem tâliben fi'l-fasliSınıfta kaç öğrenci var?
فِي الْفَصْلِ خَمْسَةَ عَشَرَ طَالِبًاfi'l-fasli hamsete aşere tâlibenSınıfta on beş öğrenci var.

Cinsiyet için müzekker ve müennes, izafet için izafet konularına bakın.

İlgili Konular

Bu Konuyu İşleyen Dersler

Bu konuyu derslerde örneklerle pekiştirmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →