İzafet (الْإِضَافَة), iki ismin "…nin …i" anlamında birleştiği tamlamadır. İlk isme mudaf (مُضَاف), ikinciye mudafun ileyh (مُضَاف إِلَيْه) denir.
Türkçeyle sıra tersidir
كِتَابُ الطَّالِبِkitâbü't-tâlibiöğrencinin kitabı
بَابُ الْمَدْرَسَةِbâbü'l-medresetîokulun kapısı
بَيْتُ مُحَمَّدٍbeytü MuhammedinMuhammed'in evi
Arapçada önce "sahip olunan" (mudaf), sonra "sahip" (mudafun ileyh) gelir.
Kurallar
- Mudaf tenvin ve ال almaz. Doğrusu كِتَابُ الطَّالِبِ'dir; الْكِتَابُ الطَّالِبِ yanlıştır.
- Mudafun ileyh her zaman mecrurdur (sonu kesre ya da tenvin kesre alır): الطَّالِبِ، مُحَمَّدٍ.
- Mudaf, cümledeki göreviyle i'rab alır (özne ise damme, nesne ise fetha vb.).
- Belirlilik: mudafun ileyh belirliyse (ال'li, özel isim ya da zamirli) tamlama belirlidir; belirsizse tamlama belirsizdir: كِتَابُ طَالِبٍ (bir öğrencinin kitabı).
- İkil ve müzekker sâlim çoğul kelimeler mudaf olunca sonlarındaki نِ / نَ düşer: مُعَلِّمُونَ → مُعَلِّمُو الْمَدْرَسَةِ (okulun öğretmenleri), مُعَلِّمَانِ → مُعَلِّمَا الْمَدْرَسَةِ (okulun iki öğretmeni).
Dikkat: كِتَابُ الطَّالِبِ = "öğrencinin kitabı" (tamlama). Bunu الْكِتَابُ الْجَدِيدُ = "yeni kitap" (sıfat tamlaması) ile karıştırmayın: orada her iki kelime de ال alır.
Zincirleme izafet
Mudafun ileyh de başka bir tamlamanın mudafı olabilir; yalnızca sonuncusu ال alabilir:
كِتَابُ مُدَرِّسِ الْمَدْرَسَةِkitâbü müderrisi'l-medresetîokulun öğretmeninin kitabı
Zamirle izafet
Mudafun ileyh yerine bitişik zamir gelebilir: كِتَابِي (kitabım), بَيْتُهُ (evi). Ayrıntılar için zamirler.