دَرْس 45

Cem' Ğayr-i Akil Mübtedanın Haberi

s. 97, 98

Konu Anlatımı

Bu derste cansız çoğul bir mübtedanın (öznenin) haberinin (yükleminin) nasıl olacağı öğretilir. Cansız çoğul kuralının isim cümlesindeki uygulamasıdır. Kural: Mübteda cansız çoğul ise, haber tekil DİŞİL olur: • اَلْكُتُبُ جَدِيدَةٌ (kitaplar yenidir — haber tekil dişil). • اَلْبُيُوتُ كَبِيرَةٌ (evler büyüktür). • اَلسَّيَّارَاتُ جَمِيلَةٌ (arabalar güzeldir).

Kelimeler

اَلْكُتُبel-kütübkitaplar

اَلْبُيُوتel-büyûtevler

اَلسَّيَّارَاتes-seyyârâtarabalar

اَلْأَبْوَابel-ebvâbkapılar

جَدِيدَةcedîdeyeni (tekil dişil)

Örnek Cümle

اَلْكُتُبُ جَدِيدَةٌ.Kitaplar yenidir.

Konu Anlatımı (devamı)

Haber bir zamir olduğunda da dişil tekildir: اَلْكُتُبُ ... هِيَ جَدِيدَةٌ (kitaplar... onlar yenidir → هِيَ tekil dişil). Karşılaştırma: • Cansız çoğul: اَلْأَبْوَابُ مَفْتُوحَةٌ (kapılar açıktır — مَفْتُوحَة tekil dişil). • Akıllı çoğul: اَلطُّلَّابُ مُجْتَهِدُونَ (öğrenciler çalışkandır — çoğul). Bu kural, Kur'an'da ve klasik metinlerde çok yaygındır: cansız çoğul özneler dişil tekil yüklem alır. Öğrenci bu kuralı içselleştirmelidir, çünkü Türkçe mantığıyla "çoğul özne çoğul yüklem" beklenir ama Arapçada cansız çoğulda durum farklıdır. Bu ders, cansız çoğul kuralının haber/yüklem boyutunu pekiştirir.

Tüm Kelimeler

كَبِيرَةkebîrebüyük (tekil dişil)

مَفْتُوحَةmeftûhaaçık (tekil dişil)

جَمِيلَةcemîlegüzel (tekil dişil)

هِيَhiyeo (tekil dişil)

خَبَرhaberyüklem

Örnek Cümleler

اَلْبُيُوتُ كَبِيرَةٌ.

Evler büyüktür.

اَلْأَبْوَابُ مَفْتُوحَةٌ.

Kapılar açıktır.

اَلسَّيَّارَاتُ جَمِيلَةٌ، هِيَ جَدِيدَةٌ.

Arabalar güzeldir, onlar yenidir.

اَلطُّلَّابُ مُجْتَهِدُونَ.

Öğrenciler çalışkandır. (akıllı → çoğul)

İpuçları

Cansız çoğul mübtedanın haberi tekil dişil olur.
اَلْكُتُبُ جَدِيدَةٌ (جُدُد değil).
Haber zamir olunca da dişil tekil: هِيَ جَدِيدَةٌ.
Akıllı çoğul mübtedada haber çoğul: اَلطُّلَّابُ مُجْتَهِدُونَ.

Quiz

1.Cansız çoğul mübtedanın haberi nasıl olur?

Eril çoğulTekil dişilTekil erilİkil

2.'Kitaplar yenidir' doğru kullanımı hangisidir?

اَلْكُتُبُ جُدُدٌاَلْكُتُبُ جَدِيدَةٌاَلْكُتُبُ جَدِيدُونَاَلْكُتُبُ جَدِيدٌ

3.Cansız çoğulu karşılayan haber zamiri hangisidir?

هُمْهِيَهُنَّنَحْنُ

4.'اَلْأَبْوَابُ مَفْتُوحَةٌ' ne demektir?

Kapı açıktırKapılar açıktırKapılar kapalıdırKapı büyüktür

5.Akıllı çoğul mübtedanın haberi nasıl olur?

Tekil dişilÇoğulTekil erilİkil

6.Bu kural hangi metinlerde yaygındır?

Sadece şiirKur'an ve klasik metinlerSadece gazeteHiçbiri

7.مَفْتُوحَة kelimesinin anlamı nedir?

KapalıAçıkKırıkYeni

8.Cümle kur: Kitaplar yenidir.

9.Cümle kur: Evler büyüktür.

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →