Emr-i hazır (أَمْرُ الْحَاضِرِ), karşındakine emir vermek içindir: "yaz!", "otur!", "aç!". Muzari fiilden türetilir. Nehy-i hazır ise yasaklamadır: "yazma!", "oturma!".
Dört adımda emir
Müfret muhatap muzari fiilden başlayarak şu adımlar izlenir:
- Muzarinin başındaki ت atılır.
- Gerekirse başa kolay okuma için bir hemze eklenir.
- Hemzenin harekesi, muzaride ortadaki kök harfin harekesine bağlıdır.
- Fiilin sonu cezimli (sükunlu) yapılır.
Hemzenin harekesi
| Muzaride orta harf | Hemze | Örnek |
|---|---|---|
| damme | damme | يَكْتُبُ → اُكْتُبْuktüb — yaz |
| kesre | kesre | يَجْلِسُ → اِجْلِسْıclis — otur |
| fetha | kesre | يَفْتَحُ → اِفْتَحْiftah — aç |
Bu hemze vasl hemzesidir: cümle ortasında okunmaz, önceki kelimeyle birleşir.
Düzensiz emirler
Bazı fiillerde hemze tamamen düşer: أَكَلَ → كُلْ (ye), أَخَذَ → خُذْ (al), أَمَرَ → مُرْ (emret).
Altı sîga
Emr-i hazırın altı sîgası vardır; ikilde müzekker ve müennes aynı şekle sahip olduğundan beş farklı biçim görürsünüz.
| Müzekker | Müennes | |
|---|---|---|
| Müfret | اُكْتُبْuktüb | اُكْتُبِيuktübî |
| İkil | اُكْتُبَاuktübâ | |
| Çoğul | اُكْتُبُواuktübû | اُكْتُبْنَuktübne |
Nun'lu muzari sîgalarda (تَكْتُبِينَ, تَكْتُبُونَ, تَكْتُبَانِ) emirde sondaki نَ / نِ düşer.
Yasak: لَا + meczum muzari
Yasaklamak için muzari fiilin başına لَا (لَا النَّاهِيَة) getirilir ve fiil cezimli olur (muzari fiilin hâlleri).
Muzari çekim için muzari fiil çekimi konusuna bakın.