دَرْس 53

Emr-i Hazır Alıştırmaları

s. 100 - 101

Konu Anlatımı

Bu ders, emir fiillerini muhatabın sayı ve cinsiyetine göre dört sığada (müfret muhatap, cem muhatap, müfret muhataba, cem muhataba) sistematik olarak pekiştiriyor: اُكْتُبْ / اُكْتُبُوا / اُكْتُبِي / اُكْتُبْنَ، اِجْلِسْ / اِجْلِسُوا / اِجْلِسِي / اِجْلِسْنَ gibi. Cümledeki nida (يَا مَرْيَمُ، يَا أَوْلَادُ gibi) hangi sığanın kullanılacağını belirliyor.

Kelimeler

أَقْسَامُ الْفِعْلِ الثَّلَاثَةaksâmü'l-fi'li's-selâsefiilin üç kısmı

رَكَعَ (يَرْكَعُ)reka'a (yerka'u)rükû etti

اِعْبُدُواi'budûibadet edin (emir, çoğul)

اِفْعَلُوا الْخَيْرَif'alü'l-hayrhayır/iyilik yapın

خُذِي (أَخَذَ)huzîal (bayana emir)

Örnek Cümle

يَا أَيُّهَا الطُّلَّابُ ادْخُلُوا الْفَصْلَ وَاجْلِسُوا وَاكْتُبُوا الدَّرْسَ.Ey öğrenciler, sınıfa girin, oturun ve dersi yazın.

Konu Anlatımı (devamı)

Uzun emir cümlelerinde vasıl hemzesi kuralı da uygulanıyor: اُدْخُلُوا الْفَصْلَ وَاجْلِسُوا وَاكْتُبُوا الدَّرْسَ (sınıfa girin, oturun ve dersi yazın) gibi. Kur'an'dan alınan örnekler (Bakara ve Hac surelerinden: اِعْبُدُوا رَبَّكُمُ، اِرْكَعُوا وَاسْجُدُوا وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ) emir kalıbının dini metinlerdeki yaygın kullanımını gösteriyor. Ders, fiilin üç kısmının (aksâmü'l-fi'l) özetiyle tamamlanıyor: mâzî (geçmiş zaman), muzâri' (şimdiki/geniş/gelecek zaman) ve emir — ذَهَبَ (mazi), يَذْهَبُ (muzari), اِذْهَبْ (emir) örneğinde olduğu gibi.

Tüm Kelimeler

اِحْلِقْihliktraş et (emir)

سِكِّينٌ حَادّsikkîn hâddkeskin bıçak

اِرْجِعْنَirci'nedönün (bayanlara emir, çoğul)

مَنْدِيل وَسِخmendîl vesihkirli mendil

صَابُونsâbûnsabun

Örnek Cümleler

اُقْتُلْ هَذِهِ الْعَقْرَبَ يَا أَبِي.

Babacığım, bu akrebi öldür.

يَاأَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ.

Ey insanlar, sizi yaratan Rabbinize ibadet edin.

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَاسْجُدُوا وَاعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَافْعَلُوا الْخَيْرَ.

Ey iman edenler, rükû edin, secde edin, Rabbinize ibadet edin ve hayır işleyin.

أَقْسَامُ الْفِعْلِ ثَلَاثَةٌ: مَاضٍ وَمُضَارِعٌ وَأَمْرٌ.

Fiilin kısımları üçtür: mazi, muzari ve emir.

İpuçları

Fiilin üç kısmı vardır: mâzî, muzâri' ve emir — ذَهَبَ، يَذْهَبُ، اِذْهَبْ örneğinde olduğu gibi.
Emir fiiller muhatabın sayı ve cinsiyetine göre dört şekle ayrılır: müfret muhatap, cem muhatap, müfret muhataba, cem muhataba.
Kur'an-ı Kerim'de sıkça geçen ibadet çağrıları emir fiillerinin cem muhatap sığasıyla kurulmuştur.
Cümledeki nida kısmı, boşluğa hangi emir fiil sığasının geleceğini belirler: يَا مَرْيَمُ → müfret muhataba, يَا أَوْلَادُ → cem muhatap.

Quiz

1.Fiilin üç kısmı nedir?

İsim, fiil, harfMâzî, muzâri, emirMerfû, mansûb, mecrûrFail, mef'ûl, mübteda

2.«يَا مَرْيَمُ» nidasından sonra hangi emir sığası gelir?

Müfret muhatapMüfret muhatabaCem muhatapCem muhataba

3.«يَا أَوْلَادُ» nidasından sonra hangi emir sığası gelir?

Müfret muhatapMüfret muhatabaCem muhatapCem muhataba

4.«Sınıfa girin, oturun ve dersi yazın» cümlesi nasıl kurulur?

اُدْخُلُوا الْفَصْلَ وَاجْلِسُوا وَاكْتُبُوا الدَّرْسَادْخُلْ الْفَصْلَ وَاجْلِسْ وَاكْتُبْ الدَّرْسَدَخَلُوا الْفَصْلَ وَجَلَسُواالْفَصْلُ يَدْخُلُونَ وَيَجْلِسُونَ

5.«Sizi yaratan Rabbinize ibadet edin» cümlesi nasıl kurulur?

اُعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْاُعْبُدْ رَبَّكَ الَّذِي خَلَقَكَعَبَدُوا رَبَّهُمُ الَّذِي خَلَقَهُمْرَبُّكُمُ اُعْبُدُوا الَّذِي خَلَقَكُمْ

6.رَكَعَ fiilinin emir hâli (cem muhatap) hangisidir?

اِرْكَعْاِرْكَعُوااِرْكَعِياِرْكَعْنَ

7.Cümledeki nida kısmı neyi belirler?

Fiilin zamanınıHangi emir fiil sığasının kullanılacağınıCümlenin uzunluğunuFiilin kökünü

8.Cümle kur: Babacığım, bu akrebi öldür

9.Cümle kur: Fiilin üç kısmı vardır: mazi, muzari ve emir

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →