دَرْس 50

14. Dersin Çevirisi 2 ve Emr-i Hazır

s. 95 - 97

Konu Anlatımı

Bu ders 14. dersin çevirisini tamamlıyor: Ali, istiaze ve besmeleden sonra Alak suresinin ilk ayetlerini okur; öğretmen ondan sonra Tin suresini ezberlemesini ister ve Alak suresini defterine yazmasını söyler. Ebu Bekir'in uyukladığını fark eden öğretmen ona yüzünü yıkamaya gitmesini, Abdullah'a ise odanın karanlık ve sıcak olması sebebiyle pencereleri açmasını söyler.

Kelimeler

اِقْرَأْ (قَرَأَ)ikra' (kara'e)oku (emir)

اُكْتُبْ (كَتَبَ)uktub (ketebe)yaz (emir)

اُدْخُلْ (دَخَلَ)udhul (dehale)gir (emir)

اُخْرُجْ (خَرَجَ)uhruc (harace)çık (emir)

اُسْجُدْ (سَجَدَ)üsçud (secede)secde et (emir)

Örnek Cümle

اِقْرَأْ هَذَا الدَّرْسَ يَا عَلِيُّ.Ali, bu dersi oku.

Konu Anlatımı (devamı)

Bu diyalogdan hareketle emr-i hazır (yakın muhataba emir) kalıbının nasıl türetildiği gösteriliyor: müfret muhatap muzari fiilinden başlanır (تَكْتُبُ - yazıyorsun), muzarilik harfi (تَ) ve özne zamiri atılır, fiilin sonu cezimli (sakin) yapılır (كْتُبْ), telaffuzu kolaylaştırmak için başa bir hemze eklenir: اُكْتُبْ (yaz!). Bu hemzenin harekesi muzari fiilin orta harfinin harekesine göre belirlenir — orta harf damme ise hemze damme (اُكْتُبْ، اُدْخُلْ), orta harf kesre veya fetha ise hemze kesre olur (اِذْهَبْ، اِجْلِسْ، اِسْجُدْ). Sınıf içi talimatlardan (çık, yaz, secde et, bak, öldür, gir, şükret, sus, süpür) oluşan dokuz örnekle bu kalıp pekiştiriliyor.

Tüm Kelimeler

اُنْظُرْ (نَظَرَ)ünzur (nazara)bak (emir)

اُشْكُرْ (شَكَرَ)üşkur (şekera)şükret (emir)

اُسْكُتْ (سَكَتَ)üskut (sekete)sus (emir)

اِفْعَلْ وَزْنif'al vezniemir kalıbı (vezni)

سُورَةُ الْعَلَقِ / سُورَةُ التِّينِsûretü'l-alak / sûretü't-tînAlak/Tin suresi

Örnek Cümleler

اُكْتُبْ دَرْسَكَ يَا عَلِيُّ.

Ali, dersini yaz.

اُخْرُجْ مِنَ الْفَصْلِ يَا بَشِيرُ.

Beşir, sınıftan çık.

اِذْهَبْ إِلَى الْحَمَّامِ وَاغْسِلْ وَجْهَكَ.

Banyoya git ve yüzünü yıka.

اِفْتَحِ النَّوَافِذَ يَا عَبْدَ اللَّهِ.

Abdullah, pencereleri aç.

İpuçları

Emr-i hazır, müfret muhatap muzari fiilinden türetilir: muzarilik harfi ve özne zamiri atılır, fiil sonu cezimli yapılır, gerekirse başa yardımcı hemze eklenir.
Emir kipinin başındaki hemzenin harekesi muzari fiilin orta harfinin harekesine göre belirlenir: orta harf damme ise hemze damme, aksi halde kesre olur.
Bu emir kalıbının vezni افْعَلْ şeklinde tanımlanır.
Emir fiiller sınıf içi talimatlarda sıkça kullanılır: اُكْتُبْ، اُدْخُلْ، اُخْرُجْ، اُسْجُدْ، اُنْظُرْ، اُقْتُلْ، اُشْكُرْ، اُسْكُتْ.

Quiz

1.Emr-i hazır hangi fiil türünden türetilir?

Mazi fiildenMüfret muhatap muzari fiilindenMasdardanCem muhatap muzariden

2.تَكْتُبُ fiilinin emir hâli hangisidir?

كَتَبَاُكْتُبْيَكْتُبُكَاتِب

3.Emir kipinin başındaki hemzenin harekesi neye göre belirlenir?

Fiilin ilk harfineMuzari fiilin orta harfinin harekesineFailin cinsiyetineRastgele

4.Metne göre Ali hangi sureyi ezberledi?

TinAlakNebeKalem

5.Metne göre öğretmen Ali'ye bundan sonra hangi sureyi ezberlemesini söyledi?

NebeKalemTinRahman

6.«Abdullah, pencereleri aç» cümlesi nasıl kurulur?

اِفْتَحِ النَّوَافِذَ يَا عَبْدَ اللَّهِتَفْتَحُ النَّوَافِذَ يَا عَبْدَ اللَّهِفَتَحَ النَّوَافِذَ عَبْدُ اللَّهِالنَّوَافِذُ يَفْتَحُ عَبْدُ اللَّهِ

7.Metne göre pencerelerin açılması neden istenmiştir?

Oda karanlık ve sıcaktıOda soğuktuYağmur yağıyorduDuman vardı

8.Cümle kur: Ali, bu dersi oku

9.Cümle kur: Banyoya git ve yüzünü yıka

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →