دَرْس 59

Renk Vezinleri

s. 112 - 114

Konu Anlatımı

Bu ders renk bildiren sıfatların iki farklı vezinde geldiğini öğretiyor: müzekker isimler için أَفْعَلُ vezni (أَحْمَرُ - kırmızı, أَسْوَدُ - siyah, أَبْيَضُ - beyaz, أَصْفَرُ - sarı, أَخْضَرُ - yeşil, أَسْمَرُ - esmer), müennes isimler için ise فَعْلَاءُ vezni (حَمْرَاءُ، سَوْدَاءُ، بَيْضَاءُ، صَفْرَاءُ، خَضْرَاءُ، سَمْرَاءُ).

Kelimeler

أَحْمَرُ / حَمْرَاءُahmeru / hamrâukırmızı (m./f.)

أَسْوَدُ / سَوْدَاءُesvedu / sevdâusiyah (m./f.)

أَبْيَضُ / بَيْضَاءُebyadu / beydâubeyaz (m./f.)

أَصْفَرُ / صَفْرَاءُasfaru / safrâusarı (m./f.)

أَخْضَرُ / خَضْرَاءُahdaru / hadrâuyeşil (m./f.)

Örnek Cümle

قَلَمٌ أَحْمَرُ وَحَقِيبَةٌ حَمْرَاءُ.Kırmızı bir kalem ve kırmızı bir çanta.

Konu Anlatımı (devamı)

Bu renk sıfatları فَعْلَانُ vezni gibi gayr-ı munsariftir; nekira hâlde bile tenvin almazlar. Bu vesileyle sıfat-mevsuf (na't-men'ût) uyumu hatırlatılıyor: sıfat, nitelediği ismi dört açıdan takip eder — belirlilik-belirsizlik, sayı, cinsiyet, hareke ("BSCH" formülü). قَلَمٌ أَحْمَرُ (kırmızı kalem) — حَقِيبَةٌ حَمْرَاءُ (kırmızı çanta) gibi çok sayıda örnekle bu uyum pekiştiriliyor: سَيَّارَةُ الْمُدِيرِ خَضْرَاءُ (müdürün arabası yeşildir), مَا أَجْمَلَ هَذِهِ الزَّهْرَةَ الْحَمْرَاءَ! (bu kırmızı çiçek ne kadar da güzel!). Son olarak عُمَرُ، زُفَرُ، هُبَلُ، زُحَلُ gibi bazı özel isimlerin de gayr-ı munsarif olduğu ve tenvin almadığı gösteriliyor — bu, bir sonraki dersin عَمْرو/عُمَرُ karşılaştırmasına zemin hazırlıyor.

Tüm Kelimeler

أَسْمَرُ / سَمْرَاءُesmeru / semrâuesmer (m./f.)

نَعْت وَمَنْعُوتna't ve men'ûtsıfat ve mevsuf

غَيْرُ مُنْصَرِف (عَلَم)ğayru munsarif (alem)tenvin almayan özel isim

زَهْرَة (ج زُهُور)zehre (c. zühûr)çiçek

بَقَرَة (ج بَقَرَات)bakara (c. bakarât)inek

Örnek Cümleler

سَيَّارَةُ الْمُدِيرِ خَضْرَاءُ.

Müdürün arabası yeşildir.

مَا أَجْمَلَ هَذِهِ الزَّهْرَةَ الْحَمْرَاءَ!

Bu kırmızı çiçek ne kadar da güzel!

لِمَنْ هَذِهِ السَّيَّارَةُ الصَّفْرَاءُ؟

Bu sarı araba kimin?

شَعْرُ رَأْسِي أَسْوَدُ وَلِحْيَتِي بَيْضَاءُ.

Başımın saçı siyah ve sakalım beyaz.

İpuçları

Renk bildiren sıfatlar müzekkerde أَفْعَلُ, müennesde فَعْلَاءُ veznindedir.
Sıfat (na't), nitelediği ismi (men'ût) dört açıdan takip eder: belirlilik-belirsizlik, sayı, cinsiyet, hareke.
Renk sıfatları gayr-ı munsariftir; nekira hâlde bile tenvin almazlar.
Bazı özel isimler (عُمَرُ، زُفَرُ، هُبَلُ، زُحَلُ) de gayr-ı munsariftir ve tenvin almaz.

Quiz

1.Renk sıfatları müzekkerde hangi vezindedir?

فَعِيلٌأَفْعَلُفَعْلَانُمُفَعَّلٌ

2.Renk sıfatları müennesde hangi vezindedir?

فَعِيلَةفَعْلَاءُمُفَعَّلَةفَاعِلَة

3.«Kırmızı bir çanta» ifadesi nasıl kurulur?

حَقِيبَةٌ أَحْمَرُحَقِيبَةٌ حَمْرَاءُحَقِيبَةٌ أَحْمَرَاءُحَقِيبَةٌ حُمْرٌ

4.Sıfat-mevsuf uyumunun dört açısı nedir (BSCH formülü)?

Ses, sayı, cinsiyet, kökBelirlilik, sayı, cinsiyet, harekeBab, sıfat, cümle, harfBelirlilik, ses, cümle, hareke

5.«Müdürün arabası yeşildir» cümlesi nasıl kurulur?

سَيَّارَةُ الْمُدِيرِ خَضْرَاءُسَيَّارَةُ الْمُدِيرِ أَخْضَرُسَيَّارَةُ الْمُدِيرِ خَضْرٌالْمُدِيرُ سَيَّارَةٌ خَضْرَاءُ

6.عُمَرُ gibi isimler neden tenvin almaz?

Çoğul oldukları içinGayr-ı munsarif oldukları içinFiil oldukları içinMecrûr oldukları için

7.«Bu kırmızı çiçek ne kadar da güzel!» cümlesi nasıl kurulur?

مَا أَجْمَلَ هَذِهِ الزَّهْرَةَ الْحَمْرَاءَمَا أَجْمَلُ هَذِهِ الزَّهْرَةُ الْحَمْرَاءُهَذِهِ الزَّهْرَةُ مَا أَجْمَلَ الْحَمْرَاءَمَا أَحْمَرُ هَذِهِ الزَّهْرَةَ الْجَمِيلَةَ

8.Cümle kur: Kırmızı bir kalem ve kırmızı bir çanta

9.Cümle kur: Başımın saçı siyah ve sakalım beyaz

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →