دَرْس 55

N. Hazır 2, La en-Nafiye ve La en-Nahiye

s. 105 - 106

Konu Anlatımı

Bu ders önce nehy-i hazır (olumsuz emir) uygulamasını çok sayıda fiille (girme, inme, alma, binme, duyma, öldürme, kesme, kaldırma) ve dört sığada (müfret muhatap/muhataba, cem muhatap/muhataba: لَا تَذْهَبْ / لَا تَذْهَبُوا / لَا تَذْهَبِي / لَا تَذْهَبْنَ) sistematik olarak pekiştiriyor.

Kelimeler

لَا النَّافِيَةlâ en-nâfiyeolumsuzluk lâsı (şekle etkisi yok)

لَا النَّاهِيَةlâ en-nâhiyeolumsuz emir lâsı (cezm eder)

لِمَ لَا تَأْكُلُ؟lime lâ te'kuluniçin yemiyorsun?

أَلَا تَذْهَبُ؟e lâ tezhebugitmiyor musun?

مَطْعَم (ج مَطَاعِم)mat'am (c. metâ'im)restoran

Örnek Cümle

يَا زَيْنَبُ لَا تَفْتَحِي النَّافِذَةَ.Zeynep, pencereyi açma.

Konu Anlatımı (devamı)

Ardından, çok önemli bir ayrım tanıtılıyor: لَا النَّافِيَة (olumsuzluk lâsı) ile لَا النَّاهِيَة (olumsuz emir lâsı) arasındaki fark. İkisi de yazım olarak aynıdır (لَا), ancak farklı görev üstlenirler. لَا النَّافِيَة muzari fiili sadece anlamca olumsuzlaştırır, şeklini değiştirmez — fiil merfû kalır: أَلَا تَذْهَبُ؟ (gitmiyor musun?) cümlesinde تَذْهَبُ değişmeden kalmıştır. لَا النَّاهِيَة ise muzari fiili hem anlamca (olumsuz emir) hem şeklen (meczum) etkiler: لَا تَذْهَبْ (gitme) cümlesinde فiil cezimlidir. Bu ayrımı ayırt etmenin en kolay yolu şudur: لَا النَّافِيَة gâib veya mütekellim sığalarıyla da kullanılabilirken (لَا يَذْهَبُ، لَا أَذْهَبُ), لَا النَّاهِيَة sadece muhatap sığalarıyla kullanılır (لَا تَذْهَبْ).

Tüm Kelimeler

سِكِّين (ج سَكَاكِين)sikkîn (c. sekâkîn)bıçak

مَحَطَّةmahattadurak

تَكَلَّمَ (يَتَكَلَّمُ)tekellem (yetekellemu)konuştu

كَنَسَ (يَكْنُسُ)kenese (yeknüsü)süpürdü

الْآنَel-ânşimdi

Örnek Cümleler

لِمَ لَا تَأْكُلُ يَا أَخِي؟

Kardeşim, niçin yemiyorsun?

أَلَا تَذْهَبُ إِلَى الْمَلْعَبِ؟

Oyun alanına gitmiyor musun?

يَا سَيِّدَاتِي لَا تَنْزِلْنَ مِنَ الْحَافِلَةِ فِي هَذِهِ الْمَحَطَّةِ.

Hanımefendiler, bu durakta otobüsten inmeyin.

لَا تَكْتُبْ عَلَى السَّبُّورَةِ يَا أَبَا بَكْرٍ.

Ebu Bekir, tahtaya yazma.

İpuçları

لَا النَّافِيَة ile لَا النَّاهِيَة yazım olarak aynıdır (لَا), ancak farklı görev üstlenirler.
لَا النَّافِيَة muzari fiili sadece anlamca olumsuzlaştırır, şeklini değiştirmez: fiil merfû kalır.
لَا النَّاهِيَة muzari fiili hem anlamca (olumsuz emir) hem şeklen (meczum) etkiler.
لَا النَّافِيَة gâib veya mütekellim sığalarıyla da kullanılabilirken, لَا النَّاهِيَة sadece muhatap sığalarıyla kullanılır — bu ikisini ayırt etmenin en kolay yoludur.

Quiz

1.لَا النَّافِيَة muzari fiili nasıl etkiler?

Hem anlam hem şekilSadece anlam (olumsuzlaştırır)Sadece şekil (cezmeder)Hiçbir etkisi yok

2.لَا النَّاهِيَة muzari fiili nasıl etkiler?

Sadece anlamSadece şekilHem anlam (olumsuz emir) hem şekil (cezm)Hiçbiri

3.لَا النَّافِيَة hangi sığalarla kullanılır?

Sadece muhatap sığalarıylaGâib veya mütekellim sığalarıylaSadece emir sığalarıylaSadece cem sığalarıyla

4.لَا النَّاهِيَة hangi sığalarla kullanılır?

Gâib sığalarıylaMütekellim sığalarıylaMuhatap sığalarıylaHepsiyle

5.«Zeynep, pencereyi açma» cümlesi nasıl kurulur?

يَا زَيْنَبُ لَا تَفْتَحِي النَّافِذَةَيَا زَيْنَبُ لَا تَفْتَحُ النَّافِذَةَيَا زَيْنَبُ مَا تَفْتَحِي النَّافِذَةَيَا زَيْنَبُ لَا فَتَحَتِ النَّافِذَةَ

6.«Kardeşim, niçin yemiyorsun?» cümlesi nasıl kurulur?

لِمَ لَا تَأْكُلُ يَا أَخِي؟لِمَ لَا تَأْكُلْ يَا أَخِي؟لِمَ مَا أَكَلْتَ يَا أَخِي؟لِمَ لَا يَأْكُلُ يَا أَخِي؟

7.«Ebu Bekir, tahtaya yazma» cümlesi nasıl kurulur?

لَا تَكْتُبْ عَلَى السَّبُّورَةِ يَا أَبَا بَكْرٍلَا تَكْتُبُ عَلَى السَّبُّورَةِ يَا أَبَا بَكْرٍمَا تَكْتُبُ عَلَى السَّبُّورَةِلَا كَتَبَ عَلَى السَّبُّورَةِ

8.Cümle kur: Oyun alanına gitmiyor musun?

9.Cümle kur: Hanımefendiler, bu durakta otobüsten inmeyin

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →