دَرْس 55

Ğayr-i Munsarif'in İ'rabı

s. 119 - 121

Konu Anlatımı

Bu derste gayr-i munsarif isimlerin i'rabı (cümledeki hâllere göre harekelenmesi) ayrıntılı olarak öğretilir. Gayr-i munsarif i'rab kuralı: Bu isimler üç halde şöyle harekelenir: • Ref' (özne) halinde: ötre (damme), tenvinsiz → جَاءَ أَحْمَدُ (Ahmed geldi). • Nasb (nesne) halinde: üstün (fetha), tenvinsiz → رَأَيْتُ أَحْمَدَ (Ahmed'i gördüm).

Kelimeler

إِعْرَابi'rabcümledeki hâle göre harekelenme

رَفْعref'özne hali (ötre)

نَصْبnasbnesne hali (üstün)

جَرّcerrharf-i cer sonrası hal

جَاءَcâegeldi

Örnek Cümle

جَاءَ أَحْمَدُ.Ahmed geldi. (ref' — ötre)

Konu Anlatımı (devamı)

• Cerr (harf-i cer sonrası) halinde: ESRE yerine ÜSTÜN (fetha) → مَرَرْتُ بِأَحْمَدَ (Ahmed'e uğradım — بِأَحْمَدَ, بِأَحْمَدٍ değil). En kritik fark — cerr hali: Normal (munsarif) isimler harf-i cerden sonra esre alır (بِرَجُلٍ), ama gayr-i munsarif isimler üstün alır (بِأَحْمَدَ). Bu, gayr-i munsarifin en belirgin özelliğidir. Karşılaştırma: • Munsarif: مَرَرْتُ بِرَجُلٍ (bir adama uğradım — esre). • Gayr-i munsarif: مَرَرْتُ بِعُمَرَ (Ömer'e uğradım — üstün). İstisna: Gayr-i munsarif isim marife olursa (başına اَلْ gelir veya izâfete girerse), tekrar esre alabilir: فِي الْمَسَاجِدِ (esre, çünkü marife). Bu ders, gayr-i munsarif isimleri her i'rab halinde doğru harekelendirmeyi öğretir.

Tüm Kelimeler

رَأَيْتُraeytügördüm

مَرَرْتُmerartüuğradım

بِbiile, -e (harf-i cer)

أَحْمَدَAhmedeAhmed'i (mansûb/mecrur)

عُمَرَÖmereÖmer'i

Örnek Cümleler

رَأَيْتُ أَحْمَدَ.

Ahmed'i gördüm. (nasb — üstün)

مَرَرْتُ بِأَحْمَدَ.

Ahmed'e uğradım. (cerr — esre yerine üstün)

مَرَرْتُ بِرَجُلٍ.

Bir adama uğradım. (munsarif — esre)

ذَهَبْتُ إِلَى مَكَّةَ.

Mekke'ye gittim. (üstün)

İpuçları

Gayr-i munsarif: ref'→ötre, nasb→üstün, cerr→esre yerine ÜSTÜN.
En kritik: harf-i cerden sonra esre değil üstün alır (بِأَحْمَدَ).
Munsarif بِرَجُلٍ (esre) ≠ gayr-i munsarif بِعُمَرَ (üstün).
Marife olursa (اَلْ veya izâfet) tekrar esre alabilir.

Quiz

1.Gayr-i munsarif isim cerr (harf-i cer sonrası) halinde hangi harekeyi alır?

EsreÜstün (fetha)ÖtreSükûn

2.'Ahmed geldi' (ref') nasıl harekelenir?

أَحْمَدٌأَحْمَدُأَحْمَدَأَحْمَدٍ

3.Munsarif isim harf-i cerden sonra hangi harekeyi alır?

ÜstünEsreÖtreSükûn

4.'Ömer'e uğradım' nasıl ifade edilir?

بِعُمَرٍبِعُمَرَبِعُمَرُبِعُمَرٌ

5.Gayr-i munsarif nasb (nesne) halinde hangi harekeyi alır?

EsreÖtreÜstünSükûn

6.Gayr-i munsarif ismin en belirgin özelliği nedir?

Çoğul olmasıCerr'de esre yerine üstün almasıDişil olmasıTenvin alması

7.Gayr-i munsarif isim ne zaman tekrar esre alabilir?

Hiçbir zamanMarife olunca (اَلْ veya izâfet)Her zamanÇoğul olunca

8.Cümle kur: Ahmed geldi.

9.Cümle kur: Ahmed'i gördüm.

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →