دَرْس 52

Vasl Hemzesi

s. 99 - 100

Konu Anlatımı

Bu ders, emir fiilinin başındaki hemzenin özel bir tür olduğunu açıklıyor: vasıl hemzesi (hemzetü'l-vasl). Arap dilinde hemzeler ikiye ayrılır: vasıl hemzesi ve kat' hemzesi. Vasıl hemzesi, söz başında geldiğinde okunan fakat söz ortasında (kendinden önce bir kelime geldiğinde) okunmayıp öncekiyle birleşen (ulanan) hemzedir.

Kelimeler

هَمْزَةُ الْوَصْلِhemzetü'l-vaslvasıl (bağlama) hemzesi

هَمْزَةُ الْقَطْعِhemzetü'l-kat'kat' (kesme) hemzesi

اِلْتِقَاءُ السَّاكِنَيْنِiltikâü's-sâkineyniki sakinin buluşması

لَام التَّعْرِيفlâmü't-ta'rîfmarifelik lâmı (elif-lâm)

اُكْتُبْ وَاشْرَبْuktub veşrabyaz ve iç

Örnek Cümle

كُلْ وَاشْرَبْ.Ye ve iç.

Konu Anlatımı (devamı)

Sülâsî mücerred fiillerin emir kiplerinin başındaki hemze bu türdendir: يَا حَامِدُ اُكْتُبْ (ey Hamid, yaz) tek başına söylendiğinde hemze okunur, ama كُلْ وَاشْرَبْ (ye ve iç) gibi bir cümlede وَ'den sonra gelen اشْرَبْ'in hemzesi okunmaz, önceki kelimeyle birleşir. Ayrıca sakin (cezimli) bir harften sonra lâm-ı tarifli (marife) bir isim geldiğinde, iki sakinin yan yana gelmesini önlemek için (iltikâü's-sâkineyn) araya kesre getirilir: اِقْرَأْ + الدَّرْسَ → اِقْرَأِ الدَّرْسَ (dersi oku). Son olarak lâm-ı tarifin (الـ) kendisindeki hemzenin de vasıl hemzesi olduğu, söz başında okunup söz ortasında okunmadığı gösteriliyor: اَلْكِتَابُ (söz başında) — فِي الْكِتَابِ (söz ortasında, hemze okunmaz).

Tüm Kelimeler

اِقْرَأِ الدَّرْسَikra'i'd-dersdersi oku

خُذِ الْكِتَابَhuzi'l-kitâbkitabı al

وَاو الْعَطْفvâvü'l-atfatıf vavı (ve bağlacı)

اُسْكُنْüskünotur, sakin ol (emir)

جَنَّةcennecennet

Örnek Cümleler

اِقْرَأِ الدَّرْسَ وَافْهَمْهُ.

Dersi oku ve onu anla.

اِذْهَبِ الْآنَ وَارْجِعْ بَعْدَ ثُلُثِ سَاعَةٍ.

Şimdi git ve saatin üçte biri (yirmi dakika) sonra dön.

اِفْتَحِ الْمِذْيَاعَ وَاسْمَعِ الْأَخْبَارَ.

Radyoyu (mizyâ'yı) aç ve haberleri dinle.

وَقُلْنَا يَا آدَمُ اُسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ.

Dedik ki: Ey Âdem, sen ve eşin cennette yerleşin (Bakara, 35).

İpuçları

Vasıl hemzesi, söz başında geldiğinde okunan fakat söz ortasında okunmayıp öncekiyle birleşen hemzedir.
Sülâsî mücerred fiillerin emir kiplerinin başındaki hemze vasıl hemzesidir; cümle içinde önceki kelimeyle birleşir.
Sakin bir harften sonra lâm-ı tarifli bir isim geldiğinde, iki sakinin buluşmasını önlemek için araya kesre getirilir: اِقْرَأْ + الدَّرْسَ → اِقْرَأِ الدَّرْسَ.
Lâm-ı tarifin (الـ) hemzesi de vasıl hemzesidir: söz başında okunur, söz ortasında okunmaz.

Quiz

1.Vasıl hemzesi ne zaman okunur?

Her zamanSadece söz başındaSadece söz ortasındaHiçbir zaman

2.Sülâsî mücerred fiillerin emir kiplerinin başındaki hemze hangi türdendir?

Kat' hemzesiVasıl hemzesiHiçbiriİkisi de

3.«يَا حَامِدُ اُكْتُبْ» cümlesindeki hemze durumu nasıldır?

Her zaman okunurSöz başında okunur, cümle içinde önceki kelimeyle birleşince okunmazHiç okunmazSadece yazılır, hiç seslendirilmez

4.İki sakin harfin yan yana gelmesini önlemek için hangi hareke araya girer?

FethaDammeKesreSükun

5.«اِقْرَأْ + الدَّرْسَ» birleşince nasıl okunur?

اِقْرَأِ الدَّرْسَاِقْرَأُ الدَّرْسَاِقْرَأَ الدَّرْسَاِقْرَأْ اَلدَّرْسَ

6.Lâm-ı tarifin (الـ) hemzesi hangi türdendir?

Kat' hemzesiVasıl hemzesiNe biri ne diğeriHer ikisi

7.«Ye ve iç» cümlesi nasıl kurulur (vasıl hemzesi kuralına göre)?

كُلْ وَإِشْرَبْكُلْ وَاشْرَبْكُلْ وَ اشْرَبْ اَيضًاأَكُلْ وَاشْرَبْ

8.Cümle kur: Ye ve iç

9.Cümle kur: Dersi oku ve onu anla

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →