دَرْس 46

Cem' Teksir ve Tesniyenin Yapılışı

s. 98 - 101

Konu Anlatımı

Bu derste kırık çoğul (cem' teksir) ile ikil (tesniye/müsenna) yapısı sistemli olarak öğretilir. Tesniye (ikil) — iki varlık: Arapçada iki varlık için ayrı bir biçim vardır (Türkçede yoktur). İsmin sonuna ek getirilerek yapılır: • Ref' halinde: ـَانِ eki → كِتَابٌ → كِتَابَانِ (iki kitap), مُسْلِمٌ → مُسْلِمَانِ (iki müslüman). • Nasb/cerr halinde: ـَيْنِ eki → كِتَابَيْنِ، مُسْلِمَيْنِ.

Kelimeler

تَثْنِيَةtesniyeikil (iki varlık)

مُثَنَّىmüsennaikil isim

جَمْع تَكْسِيرcem' teksirkırık çoğul

كِتَابَانِkitâbâniiki kitap (ref')

كِتَابَيْنِkitâbeyniiki kitap (nasb/cerr)

Örnek Cümle

كِتَابٌ → كِتَابَانِkitap → iki kitap (tesniye)

Konu Anlatımı (devamı)

Tesniye kuralı: İki varlık asla çoğul (cem') sayılmaz; daima tesniye biçimi alır. Bu, "çoğul en az üç varlık" kuralının doğal sonucudur. Cem' teksir (kırık çoğul) hatırlatma: Üç ve daha fazla varlık için gövdesi değişen çoğul: رَجُل → رِجَال، كِتَاب → كُتُب، وَلَد → أَوْلَاد، بَيْت → بُيُوت. Sayı uyumu özet: • 1 varlık: tekil (كِتَابٌ) • 2 varlık: tesniye (كِتَابَانِ) • 3+ varlık: çoğul (كُتُبٌ) Örnek: عِنْدِي كِتَابٌ (bir kitabım var), عِنْدِي كِتَابَانِ (iki kitabım var), عِنْدِي كُتُبٌ (kitaplarım var). Bu ders, sayıya göre isim biçiminin (tekil/ikil/çoğul) doğru seçilmesini öğretir.

Tüm Kelimeler

ـَانِ-âniikil eki (ref')

ـَيْنِ-eyniikil eki (nasb/cerr)

مُسْلِمَانِmüslimâniiki müslüman

بُيُوتbüyûtevler (kırık çoğul)

رِجَالricâladamlar (kırık çoğul)

Örnek Cümleler

مُسْلِمٌ → مُسْلِمَانِ

müslüman → iki müslüman

عِنْدِي كِتَابٌ.

Bir kitabım var. (tekil)

عِنْدِي كِتَابَانِ.

İki kitabım var. (tesniye)

عِنْدِي كُتُبٌ.

Kitaplarım var. (çoğul, 3+)

İpuçları

Tesniye (ikil): ـَانِ (ref'), ـَيْنِ (nasb/cerr) ekiyle yapılır.
İki varlık daima tesniye, asla çoğul sayılmaz.
1 tekil, 2 tesniye, 3+ çoğul.
Cem' teksir (kırık çoğul) gövdesi değişen çoğuldur: كِتَاب→كُتُب.

Quiz

1.Arapçada iki varlık için hangi biçim kullanılır?

TekilTesniye (ikil)ÇoğulHiçbiri

2.Tesniyenin ref' hali eki hangisidir?

ـَيْنِـَانِـُونَـَات

3.كِتَاب kelimesinin tesniyesi (ref') nedir?

كُتُبكِتَابَانِكِتَابَاتكِتَابُون

4.Kaç varlıktan itibaren çoğul (cem') kullanılır?

İkiÜçDörtBeş

5.Tesniyenin nasb/cerr hali eki hangisidir?

ـَانِـَيْنِـُونَـِينَ

6.Gövdesi değişen çoğul türü hangisidir?

SalimCem' teksir (kırık)TesniyeTekil

7.'İki müslüman' (ref') nasıl yazılır?

مُسْلِمُونَمُسْلِمَانِمُسْلِمَيْنِمُسْلِمَات

8.Cümle kur: kitap → iki kitap

9.Cümle kur: müslüman → iki müslüman

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →