دَرْس 35

İstifham Hemzesi ve Nun-u Vikaye

s. 66 - 67

Konu Anlatımı

Bu ders önce cem'ü'l-müennesi's-sâlim'in mef'ûlün bih olduğunda kesre ile nasb alması kuralını çeşitli örneklerle (Allah'ın yarattıkları, kızları/oğulları sorma, kelimeleri yazma) pekiştiriyor. Ardından iki yeni konu işleniyor.

Kelimeler

هَمْزَةُ الِاسْتِفْهَامِhemzetü'l-istifhâmsoru hemzesi

نُونُ الْوِقَايَةِnûnü'l-vikâyekoruma nunu

أَدْغَمَ (إِدْغَام)idğâmiki harfi birleştirme

سَأَلَ (يَسْأَلُ)se'elesordu

رَأَى (يَرَى)ra'âgördü

Örnek Cümle

أَخَلَقَنِي اللَّهُ؟ نَعَمْ خَلَقَكَ اللَّهُ.Beni Allah mı yarattı? Evet seni Allah yarattı.

Konu Anlatımı (devamı)

İlki soru hemzesi أَ'nin marife (lâm-ı tarifli) bir isme gelmesi durumu: أَ ile اَلـ yan yana gelmez, ikisi birleşerek tek bir اَلـ şeklinde okunur — اَلْمُدَرِّسُ مَرِيضٌ؟ (öğretmen hasta mı?), اَلْيَوْمَ رَجَعَ أَبُوكَ؟ (baban bugün mü döndü?) gibi. İkincisi ise nûnü'l-vikâye (koruma nunu): bir mazi fiile mütekellim (ben) zamiri يَ olarak bitişecekse, fiilin mebni (değişmez) yapısını bozmadan doğru okunmasını sağlamak için araya bir "koruma nunu" girer — ضَرَبَ + نِي → ضَرَبَنِي (beni dövdü), سَأَلَ + نِي → سَأَلَنِي (bana sordu), رَأَى + نِي → رَآنِي (beni gördü). Bu olmadan ضَرَبَي gibi telaffuzu bozuk bir şekil ortaya çıkardı.

Tüm Kelimeler

ضَرَبَ (يَضْرِبُ)darabevurdu, dövdü

كُرْسِيّ (ج كَرَاسِي)kürsî (c. kerâsî)sandalye

مَبْنِيّmebniyymebni (değişmez)

اَلْيَوْمَel-yevmebugün

سُؤَالsuâlsoru

Örnek Cümleler

مَنْ ضَرَبَكَ؟ ضَرَبَنِي أَخِي.

Seni kim dövdü? Beni kardeşim dövdü.

اَلْمُدَرِّسُ مَرِيضٌ؟

Öğretmen hasta mı?

مَنْ سَأَلَكَ هَذَا السُّؤَالَ؟ سَأَلَنِي الطَّالِبُ الْجَدِيدُ.

Bu soruyu sana kim sordu? Bana yeni öğrenci sordu.

أَالطَّالِبُ الْجَدِيدُ كَسَرَ الْكُرْسِيَّ؟

Bu sandalyeyi yeni öğrenci mi kırdı?

İpuçları

Soru hemzesi أَ, başında lâm-ı tarif bulunan marife bir isme geldiğinde, iki hemze birleşerek tek bir اَلـ şeklinde okunur.
Mazi fiile mütekellim (ben) zamiri يَ olarak bitişecekse, fiilin mebni yapısı gereği araya bir "koruma nunu" (nûnü'l-vikâye) girer: ضَرَبَ + نِي → ضَرَبَنِي.
Nûnü'l-vikâye, fiilin mebni yapısını bozmadan mütekellim zamirinin doğru okunmasını sağlar.
رَأَى fiiline mütekellim zamiri bitiştiğinde رَآنِي (beni gördü) şeklini alır.

Quiz

1.Soru hemzesi marife bir isme geldiğinde ne olur?

İki hemze yan yana yazılırHemzeler birleşip tek اَلـ olurMarife isim nekira olurHiçbir değişiklik olmaz

2.«Öğretmen hasta mı?» sorusu nasıl kurulur?

أَ الْمُدَرِّسُ مَرِيضٌ؟اَلْمُدَرِّسُ مَرِيضٌ؟هَلْ أَ الْمُدَرِّسُ مَرِيضٌ؟الْمُدَرِّسُ أَ مَرِيضٌ؟

3.Nûnü'l-vikâye ne işe yarar?

Fiili olumsuzlarMazi fiile mütekellim zamiri bitişirken araya girerSoruyu belirtirÇoğul yapar

4.«Beni dövdü» ifadesi nasıl yazılır?

ضَرَبَيضَرَبَنِيضَرَبْتُنِيضَرَبَهُ

5.«Bana sordu» ifadesi nasıl yazılır?

سَأَلَيسَأَلَنِيسَأَلْتُنِيسَأَلَهُ

6.رَأَى fiiline mütekellim zamiri bitişince nasıl olur?

رَآيرَآنِيرَأَيْتُنِيرَآهُ

7.«Beni Allah mı yarattı?» sorusu nasıl kurulur?

أَ خَلَقَنِي اللَّهُ؟أَخَلَقَنِي اللَّهُ؟هَلْ أَنَا خَلَقَ اللَّهُ؟خَلَقَنِي أَ اللَّهُ؟

8.Cümle kur: Seni kim dövdü? Beni kardeşim dövdü

9.Cümle kur: Bu soruyu sana kim sordu?

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →