دَرْس 3

Esma-i Hamse'den Zu

s. 8 - 9

Konu Anlatımı

Bu bölümde önce bir önceki dersten kalan alıştırma (ülke/meslek karşılaştırması kuran cümleler) tamamlanıyor, ardından يعني ذُو (sahip, ...lı) kelimesine geçiliyor. ذُو, esma-i hamseden biridir ve Türkçedeki "-lı, -li" ekinin ya da "sahibi" kelimesinin karşılığı gibi düşünülebilir: طَالِبٌ ذُو خُلُقٍ "ahlaklı bir öğrenci" demektir.

Kelimeler

ذُو (ج ذَوُو)zû (c. zevû)sahip, ...lı (müzekker)

ذَاتُ (ج ذَوَاتُ)zâtü (c. zevâtü)sahip, ...lı (müennes)

خُلُقhulükahlak

عِلْمilmilim

وَرَقvarakkağıt, yaprak

Örnek Cümle

أَحْمَدُ طَالِبٌ ذُو عِلْمٍ وَخُلُقٍ.Ahmed ilim ve ahlak sahibi bir öğrencidir.

Konu Anlatımı (devamı)

ذُو'nun temel özelliği daima muzaf olmasıdır; yani kendisinden sonra mutlaka bir isim gelir ve bu isim mudafun ileyh konumunda mecrûr okunur. ذُو'nun nitelediği ismin sayısına ve cinsiyetine göre dört farklı şekli vardır: müfret müzekker için ذُو، cem müzekker için ذَوُو، müfret müennes için ذَاتُ، cem müennes için ise ذَوَاتُ kullanılır. Örneğin bir erkek öğrenciden bahsederken طَالِبٌ ذُو خُلُقٍ denirken, kız öğrencilerden bahsederken طَالِبَاتٌ ذَوَاتُ خُلُقٍ denir. Ders, bu dört şeklin kullanıldığı çeşitli örneklerle (defter, gömlek, cami, öğrenci) pekiştiriliyor.

Tüm Kelimeler

كُمّkummelbise kolu (yen)

مَسْجِدmescidcami

مَنَارَةmenâreminare

حَيّhayymahalle

مَالmâlmal, servet, para

Örnek Cümleler

هَذَا الْقَمِيصُ ذُو كُمٍّ قَصِيرٍ، وَذَاكَ ذُو كُمٍّ طَوِيلٍ.

Bu gömlek kısa kollu, şu ise uzun kolludur.

الْمَسْجِدُ الَّذِي فِي حَيِّنَا ذُو مَنَارَةٍ وَاحِدَةٍ.

Mahallemizdeki cami tek minarelidir.

هَؤُلَاءِ طَالِبَاتٌ ذَوَاتُ خُلُقٍ.

Bu kız öğrenciler ahlak sahibidir.

الرَّجُلُ ذُو مَالٍ كَثِيرٍ.

Adam çok mal sahibidir.

İpuçları

ذُو kelimesi "sahip, ...lı" anlamı taşır ve daima muzaf olur; kendisinden sonra gelen isim mutlaka mecrûr (mudafun ileyh) olur.
ذُو'nun dört farklı şekli vardır: müfret müzekker ذُو، cem müzekker ذَوُو، müfret müennes ذَاتُ، cem müennes ذَوَاتُ — hangisinin kullanılacağı nitelenen ismin sayı ve cinsiyetine göre belirlenir.
ذُو ve türevleri, sıfat tamlaması yerine kullanılan bir izafet yapısı oluşturur: طَالِبٌ ذُو خُلُقٍ "ahlaklı öğrenci" anlamına sıfatla değil tamlamayla ulaşır.
ذُو işaret ismiyle (هَذَا، هَؤُلَاءِ) birlikte kullanıldığında, işaret isminin işaret ettiği ismin sayı ve cinsiyeti esas alınır.

Quiz

1.ذُو kelimesi hangi anlamı taşır?

DeğilSahip, ...lıUmulur kiSadece

2.ذُو kelimesinden sonra gelen isim nasıl i'rab edilir?

Merfû (mübteda)Mansûb (mef'ûl)Mecrûr (mudafun ileyh)Meczûm

3.«طَالِبَاتٌ» (kız öğrenciler, çoğul) ile birlikte hangi ذُو şekli kullanılır?

ذُوذَاتُذَوُوذَوَاتُ

4.«هَذَا الدَّفْتَرُ ... وَرَقٍ» boşluğuna hangisi gelmeli (müfret müzekker)?

ذُوذَاتُذَوُوذَوَاتُ

5.«هَذِهِ طَالِبَةٌ ... خُلُقٍ» boşluğuna hangisi gelmeli (müfret müennes)?

ذُوذَاتُذَوُوذَوَاتُ

6.Mahalledeki caminin tek minareli olduğunu belirten doğru ifade hangisidir?

ذُو مَنَارَةٍ وَاحِدَةٍذَاتُ مَنَارَةٍ وَاحِدَةٍذَوَاتُ مَنَارَةٍ وَاحِدَةٍذَوُو مَنَارَةٍ وَاحِدَةٍ

7.Adamın çok mal sahibi olduğunu ifade eden doğru cümle hangisidir?

الرَّجُلُ ذُو مَالٍ كَثِيرٍالرَّجُلُ ذَاتُ مَالٍ كَثِيرٍالرَّجُلُ ذَوَاتُ مَالٍ كَثِيرٍالرَّجُلُ ذَوُو مَالٍ كَثِيرٍ

8.Cümle kur: Ahmed ilim sahibi bir öğrencidir

9.Cümle kur: Bu kız öğrenciler ahlak sahibidir

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →