دَرْس 15

Semai Müennes

s. 32 - 35

Konu Anlatımı

Bu derste dişil (müennes) varlıkları gösteren işaret ismi هَذِهِ (hâzihî = "bu") ve müennes isim türleri öğretilir. İşaret ismi: Yakındaki tekil eril varlık için هَذَا (hâzâ), tekil dişil varlık için هَذِهِ (hâzihî) kullanılır. Soru kalıpları da dişile uyar: مَا هَذِهِ؟ (Bu nedir?), لِمَنْ هَذِهِ؟ (Bu kimindir?).

Kelimeler

هَذِهِhâzihîbu (yakın, dişil)

لِمَنْlimenkimin / kime ait

تَاء مَرْبُوطَةtâ-i merbûtayuvarlak te (ة) - dişilik işareti

مِلْعَقَةٌmil'akatünkaşık

قِدْرٌkıdruntencere (semâî müennes)

Örnek Cümle

مَا هَذِهِ؟ هَذِهِ مِكْوَاةٌ.Bu nedir? Bu bir ütüdür.

Konu Anlatımı (devamı)

Müennes isim türleri: Bir isim üç yolla müennes (dişil) olabilir: • Lafzî müennes: Sonunda açık bir dişilik işareti taşır. En yaygın işaret yuvarlak te'dir (ة, tâ-i merbûta). Örnek: مِلْعَقَةٌ (kaşık), سَاعَةٌ (saat), دَرَّاجَةٌ (bisiklet). • Manevî müennes: Sonunda dişilik işareti taşımadığı halde anlamca dişildir. Örnek: أُمّ (anne), أُخْت (kız kardeş) — bunlar ة taşımaz ama dişildir. • Semâî müennes: Sonunda dişilik işareti taşımaz ve kuralla da belirlenemez; Araplardan duyularak (işitilerek) öğrenilen dişil isimlerdir. Örnek: قِدْرٌ (tencere), يَدٌ (el), عَيْنٌ (göz), أُذُنٌ (kulak), شَمْسٌ (güneş). Bu isimler ة taşımadıkları halde dişil sayıldıkları için, onlara işaret edilirken هَذِهِ kullanılır: هَذِهِ قِدْرٌ (Bu bir tenceredir). Önemli ipucu: Bir ismin هَذِهِ ile gösterildiğini görürsen ve sonunda ة yoksa, o isim büyük olasılıkla semâî müennestir ve bunu ezberlemen gerekir.

Tüm Kelimeler

سَاعَةٌsâatünsaat

دَرَّاجَةٌderrâcetünbisiklet

يَدٌyedünel (semâî müennes)

عَيْنٌaynüngöz (semâî müennes)

أُذُنٌüzününkulak (semâî müennes)

شَمْسٌşemsüngüneş (semâî müennes)

بَقَرَةٌbakaratüninek

جَدِيدَةٌcedîdetünyeni (dişil)

قَدِيمَةٌkadîmetüneski (dişil)

Örnek Cümleler

لِمَنْ هَذِهِ؟ هَذِهِ لِخَالِدٍ.

Bu kimindir? Bu Halid'indir.

أَدَرَّاجَةُ أَنَسٍ هَذِهِ؟ لَا، هَذِهِ دَرَّاجَةُ عَمَّارٍ.

Bu Enes'in bisikleti midir? Hayır, bu Ammar'ın bisikletidir.

هَذِهِ مِلْعَقَةٌ وَهَذِهِ قِدْرٌ.

Bu bir kaşıktır ve bu bir tenceredir.

هَذَا أَنْفٌ وَهَذَا فَمٌ.

Bu bir burun ve bu bir ağızdır.

هَذِهِ يَدٌ.

Bu bir eldir. (يَد müennes olduğu için هَذِهِ)

İpuçları

Tekil eril için هَذَا, tekil dişil için هَذِهِ kullanılır.
Müennes üç türlüdür: lafzî (ة'li), manevî (anlamca dişil), semâî (işitilerek öğrenilen).
قِدْر، يَد، عَيْن، أُذُن، شَمْس gibi isimler ة taşımadıkları halde müennestir (semâî müennes) ve ezberlenmelidir.
Bir isim هَذِهِ ile gösteriliyor ama sonunda ة yoksa, muhtemelen semâî müennestir.

Quiz

1.Yakındaki tekil dişil bir varlığı göstermek için hangi işaret ismi kullanılır?

هَذَاهَذِهِذَلِكَمَنْ

2.Sonunda dişilik işareti taşımadığı halde işitilerek öğrenilen dişil isimlere ne denir?

Lafzî müennesManevî müennesSemâî müennesMüzekker

3.Aşağıdakilerden hangisi semâî müennes bir isimdir?

مِلْعَقَة (kaşık)قِدْر (tencere)سَاعَة (saat)دَرَّاجَة (bisiklet)

4.En yaygın dişilik işareti (tâ-i merbûta) hangisidir?

ةاني

5."لِمَنْ هَذِهِ؟" cümlesi ne anlama gelir?

Bu nedir?Bu kimdir?Bu kimindir?Bu nerededir?

6.تَاء مَرْبُوطَة (yuvarlak te) hangi cinsi gösterir?

MüzekkerMüennesÇoğulİkil

7.أُمّ (anne) hangi tür müennestir?

LafzîManevî (anlamca dişil)SemâîMüzekker

8.Cümle kur: Bu bir kaşıktır ve bu bir tenceredir.

9.Cümle kur: Bu bir burun ve bu bir ağızdır.

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →

Dersin tamamını açmak ve quiz çözmek için ücretsiz üye ol

Ücretsiz üye ol →